Planschade

Een planologisch besluit waardoor bijvoorbeeld extra bebouwing kan worden gerealiseerd op een naburig erf kan, ondanks dat dit besluit rechtmatig is, nadelige gevolgen hebben. Denk hierbij aan de waardevermindering van onroerend goed. Op grond van planschade (een variant op nadeelcompensatie) kan deze schade voor vergoeding in aanmerking komen.

Wet- en regelgeving
De planschaderegeling vindt zijn grondslag in de Wet ruimtelijke ordening (Wro). In artikel 6.1 (en verder) van de Wro is de planschadeprocedure geregeld. Planschade kan veroorzaakt worden door een nieuw bestemmingsplan of een verleende omgevingsvergunning, waardoor bijvoorbeeld de planologische mogelijkheden op uw perceel worden beperkt. Maar ook de (uitbreiding van) bouw- of gebruiksmogelijkheden op omliggende percelen kunnen leiden tot waardevermindering van een onroerende zaak. De Wro geeft twee soorten van schade weer die in aanmerking komen voor tegemoetkoming: inkomensderving (vermindering van het inkomen) en vermindering van de waarde van een onroerende zaak.

Planschadeprocedure (Wro)
Een aanvraag tot tegemoetkoming in planschade op basis van de Wro kan men indienen bij het college van burgemeester en wethouders (hierna: het college) van de betreffende gemeente. Het verzoek dient binnen vijf jaar na het onherroepelijk worden van het planologische regime te worden ingediend.

Wordt het verzoek om tegemoetkoming in planschade in behandeling genomen dan vraagt het college veelal advies aan een onafhankelijke deskundige. Deze deskundige zal onderzoeken of een besluit schade tot gevolg heeft en, indien dit het geval is, voor welk bedrag de schade gecompenseerd moet worden. U wordt in veel gevallen in de gelegenheid gesteld om een zienswijze over het conceptadvies van de deskundige naar voren te brengen. In de meeste gevallen wordt het definitieve advies van de deskundige door het college opgevolgd. Indien het college het advies niet overneemt dient hij dit uitgebreid te motiveren.

Tegen een besluit op het verzoek om tegemoetkoming in planschade staat bezwaar bij het bestuursorgaan, beroep bij de rechtbank en hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State open (zie hierover ook de pagina Procederen).

Hoe wordt planschade berekend?
Bij het onderzoek naar de vraag of sprake is van planschade worden de bouw- en gebruiksmogelijkheden van het oude en nieuwe planologisch regime met elkaar vergeleken. Hierbij gaat het om de maximale invulling die mogelijk is, en niet welke bebouwing daadwerkelijk is gerealiseerd. Eventuele nadelen mogen gecompenseerd worden met de eventuele voordelen die het nieuwe planologische regime biedt.

Welke omstandigheden spelen een rol?
Hoewel de uitkomst van het deskundigenadvies kan zijn dat er schade is gelegen, komt niet elke schade voor vergoeding in aanmerking. Dit kan meerdere redenen hebben.

Ten aanzien van de vergoeding van de schade is voor zowel inkomensderving als de waardevermindering van de onroerende zaak een normatieve drempel opgenomen. Dit houdt in dat de schade tot 2% van de inkomensderving voor rekening blijft van de aanvrager en derhalve valt onder het normaal maatschappelijk risico (NMR). De 2%-drempel is ook van toepassing op de waardevermindering van een onroerende zaak. In de jurisprudentie wordt de laatste jaren een percentage tot 5% als (NMR) acceptabel geacht, mits voldoende gemotiveerd.

Ook indien de schade voorzienbaar was ten tijde van de aankoop van het perceel (bijvoorbeeld door publicatie van een beleidsstuk waardoor de ontwikkeling kenbaar kon zijn) komt de schade voor rekening van de eigenaar. Dit wordt actieve risicoaanvaarding genoemd. Passieve risicoaanvaarding is aan de orde indien een eigenaar van het perceel onvoldoende pogingen heeft gedaan om de gebruiks- en bouwmogelijkheden (uit het oude planologische regime) te benutten.

Voor schade die het gevolg is van een rechtmatig overheidsbesluit, niet zijnde een planologisch besluit, is de regeling van nadeelcompensatie van toepassing. Lees hier meer over nadeelcompensatie.

De planschadematerie is ingewikkeld, u doet er dus verstandig aan om voorafgaand juridisch advies in te winnen. Onze bestuursrecht juristen kunnen beoordelen of uw aanvraag kans van slagen heeft en u zo nodig bijstaan in een planschadeprocedure. Neem gerust contact met ons op.