Elektriciteitsopslagsystemen (“EOS”) zijn in korte tijd uitgegroeid tot een belangrijk onderdeel van de energietransitie. Waar batterijopslag eerst vooral werd gekoppeld aan zonneparken, worden deze EOS inmiddels ook ingezet voor bijvoorbeeld congestiemanagement. Gelet op de toenemende netcongestie kan het voor bedrijven interessant zijn om een energieopslagsysteem of een energiehub te realiseren. Voor ondernemers ligt daar een kans in een speelveld dat in toenemende mate wordt gereguleerd.
Typen energieopslagsystemen
Energieopslagsystemen spelen een belangrijke rol bij het efficiënt benutten van het elektriciteitsnet en het tegengaan van netcongestie. EOS slaan elektriciteit tijdelijk op en leveren deze later terug aan het net.
Daarbij wordt vaak onderscheid gemaakt tussen zogenoemde systeembatterijen en colocatie-opstellingen. Systeembatterijen zijn zelfstandige opslagsystemen met een eigen netaansluiting, vooral bedoeld voor netbalancering of congestiemanagement. Colocatie ziet juist op opslag die wordt gecombineerd met opwek, zoals een batterij bij een zonne- of windpark.
Impact op de omgeving
EOS-projecten vragen ruimte, zijn zichtbaar in het landschap en kunnen gevolgen hebben voor geluid, en externe veiligheid. Vooral bij grootschalige batterijopslag kan discussie ontstaan over locatiekeuzes. Nabij hoogspanningsstations en bedrijventerreinen ligt vaak de benodigde infrastructuur, terwijl dezelfde locaties ook schaars zijn vanwege woningbouw, natuur of andere ruimtelijke opgaven. Provincies en gemeenten zoeken daarom steeds vaker naar manieren om opslagprojecten ruimtelijk te sturen, bijvoorbeeld via beleidskaders, omgevingsverordeningen of specifieke regels in het omgevingsplan.
Toenemende sturing
Beleid en regelgeving rondom EOS ontwikkelen zich snel. Onder de Omgevingswet zijn gemeenten in principe bevoegd gezag voor de ruimtelijke beoordeling en vergunningverlening. Tegelijkertijd kunnen provincies via instructieregels sturen op bijvoorbeeld landschappelijke kwaliteit of locatiekeuze. Zo wordt in de concept-herziening van de Omgevingsverordening van Noord-Holland 2022 een instructieregel toegevoegd voor grootschalige energieopslagsystemen in landelijk gebied. De provincie bepaalt daarin dat energieopslagsystemen (1) moeten worden gekoppeld aan de opwek van zon- of windenergie (2) moeten aansluiten op een bedrijventerrein of (3) het EOS bij een 380 kV-station wordt geplaatst.
Wat betreft de veiligheid, is recent op Rijksniveau een wijzigingsbesluit ter inzage gelegd waarin EOS in bepaalde gevallen worden aangemerkt als vergunningplichtige milieubelastende activiteit. EOS moeten daarbij voldoen aan PGS-37-normen voor veilige opslag van elektriciteit en lithiumhoudende energiedragers.
Ten slotte kan het ook voorkomen dat het omgevingsplan nog niet is voorbereid op de komst van energieopslagsystemen. Dit signaleerden wij eerder in een blog over de uitleg van ‘nutsvoorzieningen’.
Spanningsveld
Zo wordt een duidelijk spanningsveld zichtbaar tussen de energietransitie en ruimtelijke ordening. Enerzijds bestaat de wens netcongestie te verminderen en duurzame energieprojecten mogelijk te maken. EOS kunnen daarin een belangrijke rol spelen. Anderzijds verlangt de Omgevingswet een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (“ETFAL”), waarbij ook belangen als leefomgeving, landschap, veiligheid en milieu moeten worden betrokken.
In de fase van vergunningverlening kan strategisch juridisch advies het verschil maken. Denk aan ondersteuning bij locatiekeuzes, het voorbereiden van participatie, het opstellen van ruimtelijke onderbouwingen en overleg met het bevoegd gezag. In een speelveld waarin beleid en regelgeving zich nog volop ontwikkelen, is een zorgvuldige voorbereiding essentieel.
Overweegt u een energieopslagsysteem of energiehub te realiseren? Wij adviseren graag over vergunningverlening, locatiekeuzes en de ruimtelijke inpassing van uw project.
