Met de invoering van een nieuwe wet is overgangsrecht over het algemeen onmisbaar. Wat gebeurt er namelijk met een procedure die is opgestart vóór 1 januari 2024 en nog doorloopt? En wat is het gevolg van deze nieuwe wet op al verleende omgevingsvergunningen? Met het overgangsrecht kan de transitie van het oude stelsel naar de nieuwe realiteit soepel verlopen. Het overgangsrecht van de Omgevingswet blijft desondanks een complex proces. Hieronder kort wat aandachtspunten.
Het overgangsrecht zorgt ervoor dat bestaande rechten en situaties worden gerespecteerd als zij niet meteen onder de nieuwe regels vallen. Hierdoor worden bestaande vergunningen, procedures en situaties beschermd en kunnen deze onder bepaalde voorwaarden worden voortgezet. Zo is geregeld dat een vergunning die onherroepelijk is geworden vóór 1 januari 2024, gelijk wordt gesteld met een omgevingsvergunning voor die activiteit onder de Omgevingswet.
Maar het overgangsrecht regelt meer. Het is namelijk mogelijk dat er onder het vorige recht een vergunningplicht gold, maar onder de Omgevingswet niet. Die vergunning is dan ook vervallen. Als er voorschriften waren verbonden aan die vergunning, dan zijn dat nu automatisch maatwerkvoorschriften geworden (waar ook aan voldaan moet worden!). Het omgekeerde is ook denkbaar: onder het vorige recht gold geen vergunningplicht maar nu wel. Het overgangsrecht heeft ook voor die situatie een oplossing: er ontstaat in beginsel een omgevingsvergunning van rechtswege (soms voor bepaalde tijd).
En wat gebeurt er met lopende aanvragen? Is er een aanvraag omgevingsvergunning ingediend vóór 1 januari 2024? In dat geval blijft het oude recht van toepassing tot het moment dat de omgevingsvergunning onherroepelijk is (geen rechtsmiddelen meer kunnen worden aangewend).
De Omgevingswet regelt dat alle bestemmingsplannen automatisch worden omgezet naar een omgevingsplan (van rechtswege). Meer informatie over omgevingsplannen, kijk dan op onze pagina. In zoverre hoeft het overgangsrecht niets te regelen. Het overgangsrecht regelt wel dat bestemmingsplannen waarvan het ontwerp ter inzage is gelegd vóór 1 januari 2024, op grond van het oude recht mogen worden worden afgerond.
Maar door de Omgevingswet zijn ook regels komen te vervallen. Het gaat om allerlei artikelen uit het Activiteitenbesluit, het Bouwbesluit en het Besluit Omgevingsrecht die niet in de Omgevingswet zijn komen te staan. Deze regels verhuizen naar het tijdelijk deel van de omgevingsplannen van gemeenten. Deze verzameling wordt ook wel de ‘bruidsschat’ genoemd. Gemeenten hebben in de overgangsperiode (tot 2032) de tijd om de regels uit de bruidsschat over te zetten naar hun omgevingsplan. Met het overzetten kan de gemeente deze regels ook nog eens bekijken en eventueel aanpassen. Zolang dat niet is gebeurd, fungeert de bruidsschat dus ook als een soort overgangsrecht.
Het overgangsrecht van de Omgevingswet is bedoeld om een soepele overgang mogelijk te maken van de oude naar de nieuwe wetgeving. Maar het is complex. Het overgangsrecht kan uitzonderingen bevatten voor bepaalde specifieke situaties, bijvoorbeeld voor gevallen die sterk afwijken van de reguliere toepassing (algemene rijksregels) van de wet. Wilt u advies krijgen over een specifieke locatie of situatie? De juristen van Catch Legal helpen u graag.