Handhaving

Indien er sprake is van een overtreding van wet- of regelgeving (Algemene Plaatselijke Verordening, bestemmingsplan, omgevingsvergunning, etc.) dan is het bevoegd gezag, oftewel het bestuursorgaan dat voor de wet- of regelgeving verantwoordelijk is, verplicht om hiertegen op te treden. Er geldt een zogeheten ‘beginselplicht tot handhaven’. Het bevoegd gezag kan tevens preventief handhaven wanneer er klaarblijkelijk gevaar dreigt.

Het bevoegd gezag kan verschillende sancties opleggen: een last onder dwangsom, een last onder bestuursdwang en een bestuurlijke boete.

Herstelsancties
De last onder dwangsom en last onder bestuursdwang betreffen herstelsancties (artikel 5:21 e.v. Algemene wet bestuursrecht) (Awb) waarbij een punitief (dat wil zeggen bestraffend) karakter ontbreekt (al dient men deze sancties niet te onderschatten!). De sanctie is bedoeld om de situatie te herstellen en de illegaliteit op te heffen. Bij een herstelsanctie krijgt de overtreder een begunstigingstermijn waarbinnen hij de overtreding ongedaan dient te maken. Wordt niet voldaan aan de opgedragen last (bijvoorbeeld een bouwwerk verwijderen en verwijderd houden), dan is het bevoegd gezag gerechtigd om te handhaven en de dwangsom te innen (last onder dwangsom) of het bouwwerk op kosten van de overtreder te verwijderen (last onder bestuursdwang). De kosten voor het uitoefenen van de last onder bestuursdwang kunnen op de overtreder worden verhaald.

In sommige gevallen wordt er geen begunstigingstermijn gehanteerd, namelijk indien sprake is van spoedeisende bestuursdwang. Het beëindigen van de overtreding is dan zodanig spoedeisend, omdat bijvoorbeeld een brandgevaarlijke of verkeersonveilige situatie is ontstaan, dat niet gewacht kan worden met handhaven.

Herstelsancties worden nooit gelijktijdig opgelegd (artikel 5:6 Awb), maar kunnen elkaar wel opvolgen of gecombineerd worden met een punitieve sanctie.

Bestraffende sancties
De bestuurlijke boete (artikel 5:40 Awb) houdt in dat u verplicht bent om een geldsom te betalen. De bestuurlijke boete is een punitieve sanctie, wegens het bestraffende karakter, en kan worden opgelegd door een overheidsdienst zonder tussenkomst van de rechter of het Openbaar Ministerie. Gelet op de bestraffende werking van de bestuurlijke boete is het niet toegestaan om deze sanctie te combineren met een andere punitieve sanctie. Dit volgt in beginsel uit artikel 6 Europees Verdrag van de Rechten van de Mens.

Het verschil tussen de herstelsancties en de punitieve sanctie ziet op het oogmerk van de sanctie. De herstelsanctie beoogt het herstel van de oorspronkelijke ‘legale’ situatie. Indien de overtreder binnen de begunstigingstermijn voldoet aan de opgelegde last dan hoeft hij de dwangsom niet te betalen en zal van bestuursdwang worden afgezien. De punitieve sanctie ziet daarentegen op het bestraffen van de overtreder. Degene die een punitieve sanctie krijgt opgelegd zal hoe dan ook de boete moeten betalen.

Is aan u een bestuursrechtelijke sanctie opgelegd en heeft u vragen? Of heeft u een andere vraag over handhaving? Onze bestuursrecht juristen kunnen al uw vragen beantwoorden. Neem gerust contact met ons op.